Nhiều ý kiến tâm huyết để hoàn thiện dự thảo Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi)

31/03/2023 - 537 lượt xem

Chiều ngày 24/3, tại Hà Nội, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phối hợp với Hội Tin học Việt Nam tổ chức Hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi). Tại Hội thảo, nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, xác đáng cho dự thảo đã được đưa ra.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Phương Tuấn và ông Nguyễn Long, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Tin học Việt Nam đồng chủ trì Hội thảo. Tham dự hội thảo còn có sự hiện diện của bà Nguyễn Thị Kim Anh, Uỷ viên thường trực Ủy ban KHCNMT Quốc hội, đại diện Ban soạn thảo Luật GDĐT (sửa đổi) là bà Nguyễn Minh Hằng Vụ phó Vụ Pháp chế Bộ TTTT và bà Tô Thị Thu Hương Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia Bộ TTTT. Trên 30 chuyên gia Hội Tin học Việt Nam đã tham dự và gửi góp ý cho dự thảo Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi) phiên bản mới nhất do Uỷ ban cung cấp.

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Phương Tuấn, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KHCNMT) của Quốc hội cho biết, dự thảo Luật Giao dịch điện tử (GDĐT) (sửa đổi) sẽ được Quốc hội cho ý kiến và thông qua vào kỳ họp thứ 5 sắp tới. “Trước khi trình Hội nghị đại biểu quốc hội chuyên trách vào ngày 6,7/4 tới, Uỷ ban KHCNMT Quốc hội muốn trao đổi với các chuyên gia một số Hội, Hiệp hội để lắng nghe các ý kiến đóng góp. Dù đã được chỉnh lý khá nhiều so với dự thảo ban đầu Chính phủ trình, song phiên bản dự thảo Luật mới đây chắc chắn còn có những nội dung cần sửa đổi, bổ sung. Ngoài pháp lý, các khía cạnh về kỹ thuật, công nghệ (như thuật ngữ, chữ ký điện tử, chữ ký số, chứng thư, nền tảng số, CSDL quốc gia...) rất cần được giới học thuật, chuyên gia am hiểu sâu sắc về lĩnh vực này góp ý thêm. Đây là Luật nền tảng cho thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, nếu còn nhiều khiếm khuyết sẽ có ảnh hưởng sâu, rộng, lâu dài. Rất mong các chuyên gia công nghệ thông tin có đóng góp thêm những nội dung khác”.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban KHCNMT của Quốc hội Nguyễn Phương Tuấn cho biết dự thảo Luật Giao dịch điện tử (GDĐT) (sửa đổi) sẽ được Quốc hội cho ý kiến và thông qua vào kỳ họp thứ 5 sắp tới

Ông Nguyễn Long, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Tin học Việt Nam cho biết, Luật GDĐT năm 2005 là Bộ Luật đầu tiên mà Uỷ ban KHCNMT QH chủ trì soạn thảo và thành phần tham gia chính gồm nhiều chuyên gia từ Hội Tin học Việt Nam. Tại buổi Hội thảo hôm nay, Hội Tin học Việt Nam đã mời những thành viên đã tham gia Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập Luật GDĐT được Quốc hội thông qua vào năm 2005; các chuyên gia CNTT đến từ các bộ, ngành và đại diện thành phố Đà Nẵng nơi có ứng dụng CNTT, chuyển đổi số được coi là mạnh nhất cả nước; các đại diện đến từ các Câu lạc bộ chuyên môn ngành CNTT, khối nghiên cứu, trường học và các công ty CNTT-VT, khởi nghiệp công nghệ hàng đầu Việt Nam.

Ông Nguyễn Long, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Tin học Việt Nam đồng chủ trì Hội thảo

Mở đầu Hội thảo, ông Lê Hồng Hà, Phó Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam đã trình bày Báo cáo đề dẫn và giới thiệu các vấn đề cần trao đổi, làm rõ của dự thảo Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi), ông là cựu thành viên Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập Luật GDĐT năm 2005. Ông cho biết: “Năm 2005 khi Việt Nam ban hành Luật GDĐT thì trên thế giới mới có 55 nước ban hành Luật này. Đến nay, sau 18 năm số lượng các quốc gia đã ban hành các Luật về GDĐT đã tăng gấp 3 lần, khoảng 170 nước, chiếm 81% tổng số quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Có thể thấy rằng, thế giới rất quan tâm đến vấn đề này.

Những vấn đề nêu ra để trao đổi và làm rõ:

Về cấu trúc luật, Luật GDĐT 2005 và Luật GDĐT (sửa đổi) đều có số lượng chương và điều như nhau, gồm 8 chương 24 điều. Về phạm vi điều chỉnh, Luật GDĐT 2005 có phạm vi điều chỉnh là tất cả giao dịch điện tử liên quan đến cơ quan nhà nước, dân sự, kinh doanh, thương mại và các lĩnh vực khác. Dự thảo mới có phạm vi điều chỉnh là mọi giao dịch bằng phương tiện điện tử. Luật sửa đổi không quy định về nội dung, điều kiện, hình thức của giao dịch.

Ông Lê Hồng Hà, Phó Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam trình bày tham luận tại Hội thảo

Về đối tượng áp dụng, bản chất không khác nhau nhưng câu chữ thì khác nhau. Về nội dung chính của Luật, cái đầu tiên mà Luật GDĐT đưa ra là các quy định về thông điệp dữ liệu. Cơ bản giữa hai Luật không có gì khác nhiều về giá trị pháp lý, tuy nhiên đây là khái niệm khó diễn giải. Khi Quốc hội họp để biểu quyết thông qua Luật GDĐT 2005. Ban Soạn thảo đã phải làm một bộ phim tài liệu dài 30 phút để giới thiệu cho các đại biểu hiểu thế nào là GDĐT. Có rất nhiều khái niệm mới mà phần lớn là dịch từ tiếng nước ngoài ra, đây cũng là một trong những khó khăn trong quá trình soạn thảo. Cái mới của Dự thảo Luật sửa đổi lần này là thêm được nội dung liên quan đến quy định về việc chuyển đổi giữa văn bản giấy và thông điệp dữ liệu.

Ông Hà cũng đưa ra băn khoăn về việc giám sát giao dịch điện tử. Bởi khi xã hội đã số hoá thì gần như bất kỳ giao dịch nào cũng là giao dịch điện tử. Ông cũng đề nghị cần tránh đưa ra các quy định quá cụ thể, quá chi tiết, nặng tính kỹ thuật hành pháp vì CNTT và giao dịch điện tử phát triển và thay đổi rất nhanh, sẽ không kịp sửa Luật cho phù hợp.

Ông Nguyễn Thanh Hưng, cựu Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cựu thành viên Tổ Biên tập Luật GDĐT 2005

Các phát biểu góp ý thẳng thắn, cụ thể từ các cựu thành viên Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập Luật GDĐT 2005:

Tham gia góp ý dự thảo Luật, ông Nguyễn Thanh Hưng, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cựu thành viên Tổ Biên tập Luật GDĐT 2005, chia sẻ: “Dự thảo Luật GDĐT sửa đổi cần đảm bảo sự trung lập về công nghệ. Tôi cho rằng, quan điểm của dự thảo mới là khái niệm và chi tiết khác với Luật cũ là chỉ quy định khung thôi”.

TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đưa ra nhiều góp ý tâm huyết cho dự thảo Luật GDĐT (sửa đổi)

TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cựu thành viên Tổ Biên tập Luật GDĐT 2005, cho biết: “Ở mỗi giai đoạn khác nhau, các nước đều lựa chọn các giao dịch nào mà chắc chắn nó phải bằng truyền thống không thể bằng điện tử. Chúng ta cần lưu ý ngay cả trong Luật mẫu (Liên hiệp quốc) và Luật của những nước tiên tiến thì họ vẫn có những lĩnh vực loại trừ”.

Ông Nguyễn Quang Thanh, Chủ tịch Hội Tin học Đà Nẵng trình bày ý kiến đóng góp lấy thực tiễn từ TP Đà Nẵng

Các phát biểu góp ý cụ thể từ các nhóm lĩnh vực liên quan và doanh nghiệp:

Ông Nguyễn Quang Thanh, Chủ tịch Hội Tin học Đà Nẵng nêu quan điểm, việc định nghĩa thông điệp dữ liệu cũng giống như vấn đề về chứng thư điện tử làm sao phải sát với thực tế, khi ứng dụng không bị vướng mắc nhiều.

Ông Khuất Hoàng Kiên, đại diện Cục CNTT (Bộ TNMT) phát biểu góp ý tại buổi hội thảo

Ông Khuất Hoàng Kiên, đại diện Cục CNTT (Bộ TNMT) góp ý: “Liên quan đến phạm vi điều chỉnh của Luật quy định về thực hiện giao dịch điện tử không có giới hạn cụ thể. Với các giải thích về từ ngữ liên quan đến phương tiện điện tử, cách thức thực hiện các giao dịch, chúng tôi nhận thấy phạm vi rộng, gần như là tất cả mọi hoạt động thực hiện trên môi trường giao dịch điện tử. Điều này sẽ tạo ra những khó khăn liên quan đến các giao dịch về an ninh, quốc phòng cũng như một số lĩnh vực chuyên biệt như ngành Tài nguyên và Môi trường”.

Ông Nguyễn Thế Hùng, Tổng Thư ký CLB Phần mềm tự do nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) cho ý kiến về nội dung liên quan đến dữ liệu mở

Ông Nguyễn Thế Hùng, Tổng Thư ký CLB Phần mềm tự do nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) đề nghị bỏ các nội dung về quy định dữ liệu mở tại dự thảo Luật GDĐT (sửa đổi), không phải vì nó sai mà vì vượt ra ngoài các phạm vi của việc pháp lý hoá các giao dịch điện tử.

Đại diện CLB chữ ký số (CA) tham gia đóng góp ý kiến

Đại diện CLB chữ ký số (CA) đề xuất tại khoản 3, điều 29 tăng thời hạn cấp giấy phép CA lên 12 năm và tăng thời hạn hiệu lực của chứng thư số cấp cho các CA công cộng lên 10 năm. Bên cạnh đó, trong Luật cần thống nhất được cơ quan ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn về dịch vụ chữ ký số và chứng thực chữ ký số để việc áp dụng đồng bộ, thống nhất.

Ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch HĐQT CTCP MISA đóng góp về nội dung chữ ký số được nhiều đại biểu quan tâm

Nhận xét thú vị và góp ý trực tiếp từ cộng đồng khoa học:

GS. TS Nguyễn Thanh Thuỷ cho rằng, dự thảo Luật GDĐT (sửa đổi) chưa rõ được phạm vi

Theo gợi ý từ Uỷ ban KHCNMT Quốc hội.góp ý các khía cạnh về kỹ thuật, công nghệ (như thuật ngữ, chữ ký điện tử, chữ ký số, chứng thư, nền tảng số, CSDL quốc gia...), GS.TS Nguyễn Thanh Thuỷ Chủ tịch CLB các khoa, viện, trường CNTT-TT Việt Nam (FISU) cho rằng : “Đây là một vấn đề thời sự, cần thiết bởi vì nó quan trọng, cấp thiết. Quan trọng do mức độ lan toả và cấp thiết bởi lẽ Luật GDĐT đã được phê duyệt 18 năm trước đây vào năm 2005. Chúng tôi nhận thấy trong văn bản Dự thảo Luật Giao dịch điện tử (Dự thảo) sửa đổi có tính cập nhật, công phu.”

TS. Nguyễn Thị Minh Huyền, Chủ tịch CLB VLSP tham gia đóng góp ý kiến

Bổ xung ý kiến, TS Nguyễn Thi Minh Huyền Chủ tịch CLB xử lý ngôn ngữ và tiếng nói tiếng Việt nhận xét: “Dự thảo trình bày còn nhiều chỗ chưa hợp lý, các thuật ngữ kỹ thuật và công nghệ, nhiều chỗ thành đoạn văn khó hiểu không đúng với hành văn ngôn ngữ Việt. CLB sẵn sàng có thể giúp kiểm tra tự động từ kho dữ liệu ngôn ngữ tiếng Việt để tìm kiếm những lỗi tiếng Việt không đáng có”.

Đại diện Ban soạn thảo Luật GDĐT (sửa đổi) cảm ơn các ý kiến rất hữu ích của các chuyên gia

Phát biểu tổng kết Hội thảo, ông Nguyễn Phương Tuấn hoàn toàn nhất trí và đánh giá cao các ý kiến đóng góp cho dự thảo Luật GDĐT (sửa đổi) từ các chuyên gia CNTT-VT tham dự. Sau Hội thảo Hội Tin học Việt Nam sẽ có báo cáo tổng hợp kèm các góp ý cụ thể để gửi đến cơ quan thẩm tra là Uỷ ban Khoa học công nghệ và môi trường Quốc hội./.

(theo Tạp chí Tin học và Đời sống)