Ngày 30/06/2026, tại Đà Nẵng, Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ, đã tổ chức Hội nghị Giao ban Quý II/2026 với các tổ chức cung cấp dịch vụ tin cậy trên toàn quốc. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh khung pháp lý về giao dịch điện tử đang có nhiều thay đổi quan trọng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc siết chặt quản lý, nâng cao tính tuân thủ kỹ thuật và minh bạch hóa dữ liệu trong toàn hệ thống.
Toàn cảnh Hội nghị
Hội nghị do bà Tô Thị Thu Hương, Giám đốc Trung tâm và ông Đinh Quang Trung, Phó Giám đốc Trung tâm chủ trì, với sự tham dự của ông Trần Văn Sơn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), Thượng tá Hồ Minh Nghĩa, Cục An ninh chính trị nội bộ (Bộ Công an) cùng lãnh đạo các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tin cậy. Đây được xem là diễn đàn quan trọng để cơ quan quản lý và doanh nghiệp cùng nhìn nhận lại thực trạng, thẳng thắn chỉ ra những tồn tại và thống nhất các giải pháp khắc phục trong thời gian tới.
Bà Tô Thị Thu Hương, Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia phát biểu tại Hội nghị
Đối soát dữ liệu: Rà soát để đảm bảo tuân thủ
Một trong những nội dung quan trọng tại Hội nghị là báo cáo kết quả đối soát số liệu chứng thư chữ ký số giai đoạn 2025–2026. Kết quả cho thấy bức tranh dữ liệu còn tồn tại nhiều bất cập, đặc biệt là sự chênh lệch giữa số liệu báo cáo của các doanh nghiệp và dữ liệu đối soát thực tế.
Trong năm 2025, các tổ chức cung cấp dịch vụ đã hoàn thành việc đối soát số liệu, tuy nhiên mức độ chính xác lại có sự phân hóa rõ rệt. Bên cạnh nhóm doanh nghiệp đạt độ trùng khớp tuyệt đối, vẫn tồn tại không ít đơn vị có sai lệch ở các mức độ khác nhau, thậm chí có trường hợp chênh lệch lớn.
Theo phân tích của NEAC, nguyên nhân không chỉ đến từ yếu tố kỹ thuật mà còn xuất phát từ những hạn chế trong quy trình nội bộ và nhận thức tuân thủ. Các lỗi phổ biến bao gồm sai sót trong câu lệnh truy vấn dữ liệu, nhầm lẫn trong cách tính toán và tổng hợp số liệu, độ trễ trong cập nhật trạng thái chứng thư, cũng như các sai lệch phát sinh từ nghiệp vụ “cấp bù” chứng thư số. Những vấn đề này cho thấy việc chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực kiểm soát nội bộ là yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp.
Kết nối thời gian thực: Khoảng cách giữa quy định và thực thi
Bên cạnh vấn đề đối soát dữ liệu, Hội nghị cũng chỉ ra thực trạng đáng lo ngại trong việc tuân thủ quy định kết nối và báo cáo dữ liệu theo thời gian thực về hệ thống CMS của NEAC.
Mặc dù Nghị định số 23/2025/NĐ-CP đã quy định rõ trách nhiệm kết nối trực tuyến của các tổ chức cung cấp dịch vụ, kết quả đo lường trong gần hai tháng cho thấy sự chênh lệch lớn giữa các đơn vị. Trong khi một số doanh nghiệp duy trì kết nối ổn định, liên tục, thì vẫn có nhiều đơn vị để xảy ra gián đoạn, thậm chí có trường hợp không thực hiện kết nối trong thời gian đo lường.
Không chỉ dừng lại ở vấn đề kết nối, chất lượng dữ liệu gửi về hệ thống cũng bộc lộ nhiều sai sót kỹ thuật, từ định dạng thời gian không chuẩn, nhầm lẫn mã loại chứng thư đến việc sử dụng các giá trị ngoài quy định. Những lỗi tưởng chừng nhỏ này lại ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy và khả năng khai thác dữ liệu ở quy mô toàn hệ thống.
Trước thực trạng đó, NEAC đã đưa ra lộ trình xử lý rõ ràng. Trong thời gian tới, mỗi doanh nghiệp sẽ được cấp tài khoản riêng để chủ động đối soát dữ liệu trực tiếp trên hệ thống CMS. Toàn bộ sai lệch phải được tự rà soát và điều chỉnh trước thời hạn quy định, sau đó hệ thống giám sát sẽ tiến hành đánh giá mức độ tuân thủ một cách tự động và định kỳ.
Nghị định mới siết chặt chế tài, tăng cường kiểm soát
Một nội dung thu hút sự quan tâm lớn tại Hội nghị là việc phổ biến Nghị định số 174/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao dịch điện tử, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Nghị định này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác quản lý khi bổ sung nhiều chế tài mạnh mẽ, bao gồm cả hình thức xử phạt trực tiếp trên môi trường điện tử. Đặc biệt, các biện pháp xử lý bổ sung như đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng giấy phép hoặc tịch thu tang vật vi phạm được quy định rõ ràng, thể hiện quyết tâm nâng cao kỷ cương trong lĩnh vực dịch vụ tin cậy.
Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm cũng được cụ thể hóa chi tiết, với mức xử phạt tăng nặng đối với các sai phạm liên quan đến điều kiện hoạt động, nội dung chứng thư, phần mềm ký số và dịch vụ xuyên biên giới. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các doanh nghiệp trong việc tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.
Cảnh báo rủi ro từ “công ty ma” và gian lận hóa đơn điện tử
Phát biểu tại Hội nghị, đại diện NEAC cũng đưa ra cảnh báo đáng chú ý về những rủi ro mới phát sinh trong bối cảnh Việt Nam tiến tới áp dụng toàn diện hóa đơn điện tử.
Theo đó, tình trạng lợi dụng chính sách thông thoáng để thành lập “công ty ma” nhằm trục lợi từ hóa đơn điện tử đang có dấu hiệu gia tăng. Nếu các tổ chức cung cấp dịch vụ chữ ký số lỏng lẻo trong khâu xác thực, việc cấp chứng thư cho các đối tượng này có thể tạo ra lỗ hổng nghiêm trọng cho nền kinh tế.
Không chỉ vậy, các tranh chấp nội bộ doanh nghiệp liên quan đến người đại diện pháp luật cũng đang bị lợi dụng để yêu cầu cấp chứng thư trái quy định, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
Đại diện Cục An ninh chính trị nội bộ trao đổi tại Hội nghị
Trước thực trạng này, NEAC yêu cầu các doanh nghiệp tuyệt đối không nới lỏng quy trình xác minh hồ sơ, đặc biệt là việc đối chiếu giấy tờ gốc. Đối với các trường hợp có dấu hiệu nghi vấn, việc xác minh thực tế là bắt buộc trước khi cấp hoặc gia hạn chứng thư.
Lãnh đạo NEAC nhấn mạnh, việc quản lý chặt chẽ hồ sơ thuê bao chính là “chốt chặn” đầu tiên để ngăn chặn sai phạm. Các trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, thậm chí có thể bị đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ.
Hướng tới môi trường dữ liệu minh bạch, kỷ cương
Ông Đinh Quang Trung, Phó Giám đốc NEAC điều hành phiên trao đổi thảo luận
Hội nghị Giao ban Quý II/2026 khép lại với nhiều trao đổi thẳng thắn giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, phản ánh quyết tâm chung trong việc làm sạch dữ liệu, nâng cao tính tuân thủ và xây dựng thị trường dịch vụ tin cậy phát triển lành mạnh.
Các CA Công cộng trao đổi chia sẻ trong phiên trao đổi thảo luận
Những yêu cầu về chuẩn hóa dữ liệu, siết chặt kết nối và tăng cường trách nhiệm được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển biến rõ rệt trong thời gian tới, góp phần củng cố nền tảng niềm tin số. Đây được xem là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của kinh tế số Việt Nam./.
(NEAC)
