Tuần qua đánh dấu những bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý và thực thi triển khai dịch vụ tin cậy tại Việt Nam. Tâm điểm là các hướng dẫn mới về hợp đồng điện tử và nỗ lực đưa chữ ký số đến từng hộ gia đình, song hành cùng những thách thức mới về an ninh trong kỷ nguyên AI và điện toán lượng tử.
Ảnh minh họa
NEAC: Hoàn thiện hạ tầng niềm tin số quốc gia
Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong việc thúc đẩy môi trường giao dịch số an toàn:
Hướng dẫn mô hình chứng thực hợp đồng điện tử: NEAC đã ban hành hướng dẫn triển khai mô hình chứng thực hợp đồng điện tử nhằm thúc đẩy các giao dịch số an toàn, tin cậy và minh bạch. https://neac.gov.vn/vi/tin-tuc-su-kien/detail/huong-dan-trien-khai-mo-hinh-chung-thuc-hop-dong-dien-tu--thuc-day-giao-dich-so-an-toan--tin-cay-816.htm
Thúc đẩy hạ tầng niềm tin số: Các nỗ lực đang tập trung vào việc hoàn thiện hạ tầng niềm tin số quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của kinh tế số. https://neac.gov.vn/vi/tin-tuc-su-kien/detail/thuc-day-hoan-thien-ha-tang-niem-tin-so-quoc-gia-815.htm
Phổ cập tại địa phương: Đà Nẵng là điểm sáng khi đẩy mạnh phổ cập chữ ký số (CKS) thông qua các hướng dẫn triển khai thực tiễn, giúp người dân dễ dàng tiếp cận công cụ này. https://neac.gov.vn/vi/tin-tuc-su-kien/detail/da-nang-day-manh-pho-cap-chu-ky-so-thong-qua-huong-dan-trien-khai-thuc-tien-817.htm
Lan tỏa sâu rộng trong đời sống
Nếu trước đây chữ ký số chủ yếu phục vụ doanh nghiệp, thì hiện nay đang mở rộng mạnh mẽ sang người dân và các dịch vụ thiết yếu:
"Chữ ký số cho mọi nhà": Chiến dịch phổ cập CKS đang được triển khai rầm rộ với mục tiêu mỗi người dân đều sở hữu một danh tính điện tử để thực hiện các thủ tục hành chính và giao dịch dân sự. https://thdt.vn/tin-tuc/chu-ky-so-cho-moi-nha
Đột phá trong lĩnh vực lao động: Đã có dự thảo Thông tư hướng dẫn về hợp đồng lao động điện tử theo Nghị định 337/2025/NĐ-CP. Việc chuyển đổi hợp đồng lao động sang hình thức điện tử không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tối ưu hóa quản trị nhân sự. https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/chinh-sach-moi/108978/da-co-du-thao-thong-tu-huong-dan-ve-hop-dong-lao-dong-dien-tu-tai-nghi-dinh-337-2025-nd-cp
Cải cách thủ tục hành chính: Từ ngày 1/4, Khánh Hòa chính thức triển khai CKS với mọi kết quả thủ tục đăng ký doanh nghiệp. Đồng thời, học bạ và bằng cấp cũng đã được tích hợp trên ứng dụng VNeID, tạo thuận lợi tối đa cho người dân. https://vov.vn/kinh-te/tu-14-khanh-hoa-trien-khai-chu-ky-so-voi-moi-ket-qua-thu-tuc-dang-ky-dn-post1279843.vov
Số hóa công chứng: Hà Nội và nhiều địa phương đang đẩy mạnh công chứng điện tử và công chứng từ xa, coi đây là bước phát triển tất yếu trong kỷ nguyên số. https://vietnamnotary.org/ha-noi-day-manh-cong-chung-dien-tu-buoc-tien-manh-me-vi-nguoi-dan/
Cơ hội và Thách thức
Dù đạt được nhiều thành tựu, việc ứng dụng dịch vụ tin cậy vẫn đối mặt với những vấn đề thực tiễn:
Lỗ hổng quản lý: Vụ việc cựu kế toán lợi dụng CKS của lãnh đạo để tham ô tiền tỷ là hồi chuông cảnh báo về việc quản lý lỏng lẻo thiết bị ký số tại các đơn vị. https://thanhnien.vn/lat-tay-chieu-tro-dung-chu-ky-so-cua-lanh-dao-de-tham-o-tien-ti-cua-cuu-ke-toan-185260331202346823.htm
Hệ sinh thái cho hộ kinh doanh: Dù có 39 doanh nghiệp công nghệ hỗ trợ triển khai hóa đơn điện tử, nhưng việc số hóa hộ kinh doanh vẫn đang thiếu một hệ sinh thái đồng bộ để phát triển bền vững. https://thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn/cong-bo-39-ong-lon-cong-nghe-tiep-suc-ho-kinh-doanh-trien-khai-hoa-don-dien-tu-152563.html&link=autochanger
Tính pháp lý hỗn hợp: Một thắc mắc thực tế hiện nay là việc một bên ký số và một bên ký trực tiếp trên cùng một văn bản đang cần những hướng dẫn cụ thể để đảm bảo tính pháp lý cao nhất.
Đối mặt với rủi ro Lượng tử và AI
Thế giới đang chứng kiến sự thay đổi tư duy về niềm tin số khi công nghệ phát triển vượt bậc:
Mối đe dọa từ điện toán lượng tử: Các nghiên cứu cho thấy thuật toán Shor có khả năng thực hiện được với chỉ 10.000 qubit atomic, đe dọa trực tiếp đến các hệ thống mã hóa hiện tại. Chuyên gia cảnh báo 5 rủi ro lượng tử hàng đầu đối với niềm tin số và an ninh mạng. https://arxiv.org/pdf/2603.28627
Chữ ký số hậu lượng tử: Các nghiên cứu về thuật toán chữ ký số hậu lượng tử đang được tăng cường, đặc biệt trong các lĩnh vực an toàn cho xe điện. https://www.darkreading.com/cybersecurity-operations/ai-and-quantum-are-forcing-a-rethink-of-digital-trust
Niềm tin số trong thời đại AI: Báo cáo 2026 Thales Digital Trust Index chỉ ra rằng sự hoài nghi về AI và những khó khăn trong truy cập danh tính đang gây tổn thất doanh thu cho các doanh nghiệp.
Có thể thấy, lĩnh vực chữ ký số và dịch vụ tin cậy tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mang tính bản lề, khi không chỉ dừng lại ở việc cung cấp công cụ kỹ thuật mà đã từng bước trở thành hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số. Với sự hoàn thiện nhanh chóng của hành lang pháp lý, sự chủ động điều phối của các cơ quan quản lý như Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) và sự tham gia tích cực của doanh nghiệp công nghệ, một hệ sinh thái niềm tin số đang dần hình thành rõ nét. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn hiện hữu khi tỷ lệ sử dụng thực chất chưa tương xứng với mức độ phổ cập, hệ sinh thái ứng dụng chưa đồng bộ và yêu cầu về an toàn, bảo mật ngày càng cao trong bối cảnh công nghệ mới phát triển nhanh. Trong thời gian tới, việc gắn chữ ký số với các kịch bản sử dụng cụ thể, thúc đẩy ứng dụng sâu trong đời sống, đồng thời nâng cao nhận thức và năng lực số của người dân và doanh nghiệp sẽ là yếu tố then chốt để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị thực, góp phần xây dựng nền tảng niềm tin số vững chắc cho quá trình chuyển đổi số quốc gia./.
(NEAC)
